Decyzję o budowie podjęto, gdy dotychczasowy budynek przestał spełniać wymagane standardy. Dzieci uczyły się w ciasnych salach, a liczba najmłodszych mieszkańców stale rosła. W 2023 r. w sołectwie urodziło się 48 dzieci – więcej niż w większości miejscowości gminy Nowa Sarzyna.

– W starym budynku przedszkola było po prostu za ciasno – wspomina Andrzej Rychel, burmistrz Miasta i Gminy Nowa Sarzyna – Wiedzieliśmy, że jeśli budować coś nowego, to musi to być obiekt nowoczesny, tani w utrzymaniu i przyjazny środowisku. Dlatego zdecydowaliśmy się na technologię pasywną i złożyliśmy wniosek o dofinansowanie takiej inwestycji.

Jak działa budynek, który sam myśli

Nowe Przedszkole Samorządowe „Źródełko” to obiekt parterowy o powierzchni użytkowej około 1700 m² i kubaturze 10 800 m³. Został zbudowany w technologii pasywnej – jego konstrukcja ogranicza straty ciepła do minimum, a większość energii pochodzi ze źródeł odnawialnych.

Ciepło zapewniają pompy ciepła z gruntowymi pionowymi wymiennikami, wspierane przez instalację fotowoltaiczną o mocy 40,3 kWp. System wentylacji z odzyskiem ciepła (rekuperacja o sprawności 70%) dostarcza świeże powietrze i utrzymuje komfortowy mikroklimat przez cały rok. Inteligentne czujniki CO₂ regulują intensywność wentylacji w zależności od liczby dzieci w salach.

W przedszkolu działa system zarządzania energią, który monitoruje zużycie prądu i ciepła w czasie rzeczywistym. Automatyka obniża temperaturę w nocy i w weekendy, steruje wentylacją i oświetleniem LED. Dzięki temu komfort cieplny idzie w parze z bardzo niskim zużyciem energii.

Zgodnie z audytem energetycznym, zapotrzebowanie na energię cieplną wynosi zaledwie 13,18 kWh/m² rocznie, czyli mniej niż wymagany próg 15 kWh/m² dla budynków pasywnych. Aż 67,7% całkowitej energii zużywanej w przedszkolu pochodzi z odnawialnych źródeł – pomp ciepła i paneli fotowoltaicznych.

W budynku zastosowano też szereg rozwiązań proekologicznych: oświetlenie LED, system odzysku ciepła z wentylacji, ładowarkę dla samochodów elektrycznych i centralne sterowanie instalacjami.

Jak pasywne jest przedszkole w Woli Zarczyckiej?

(Ocena spełnienia standardu wg audytu powykonawczego)

1. Zapotrzebowanie na energię użytkową (EU):
13,18 kWh/m²/rok ( wymóg ≤ 15) > Spełnia z 12% zapasem

2. Szczelność powietrzna (n₅₀):
0,54 1/h ( wymóg ≤ 0, 6) > Bardzo dobry wynik – wysoka jakość wykonania

3. Izolacyjność cieplna przegród (U):
 Ściany 0,10 W/m²K | Dach 0,10 | Podłoga 0,07 | Okna 0,8
> Spełnia lub przewyższa wymagania standardu pasywnego

5. Udział odnawialnych źródeł energii:
 67,7% Klasa efektywności A+

Zarówno według danych audytora, jak i w świetle krajowych norm, przedszkole w Woli Zarczyckiej spełnia z nadwyżką standard budynku pasywnego. W praktyce oznacza to:

•  85–90% niższe zapotrzebowanie na energię niż w typowych przedszkolach
• automatyczne utrzymanie komfortu cieplnego i mikroklimatu
• istotnie niższe koszty eksploatacji i pełną zgodność z zasadami zielonego budownictwa.

Wszystko w jednym miejscu

W nowym przedszkolu znalazło się siedem sal edukacyjnych, sala wielofunkcyjna, kuchnia z jadalnią, nowoczesne zaplecze administracyjne oraz żłobek dla 40 najmłodszych dzieci. Całość otacza bezpieczny plac zabaw i teren rekreacyjny. Dzięki funkcjonalnemu układowi wszystkie sale mieszczą się na jednym poziomie – tuż obok przestrzeni zabaw i parkingu.

Nowoczesna wentylacja i termoizolacja sprawiają, że w całym budynku panuje stabilny mikroklimat. Dzieci mają zawsze wodę o tej samej temperaturze, a w salach nie ma przeciągów ani przegrzewania. Dla najmłodszych to niezauważalne – ale dla dorosłych to wymierny dowód, że budynek działa tak, jak powinien: cicho, efektywnie i bez strat energii.

Lekcja na przyszłość

Nowe przedszkole to nie tylko odpowiedź na potrzeby najmłodszych, ale także modelowy przykład inwestycji publicznej, która łączy edukację z ochroną klimatu. Wola Zarczycka pokazała, że gmina może inwestować w rozwój społeczny i energetyczną przyszłość jednocześnie.

Obiekt jest przyjazny dla dzieci – jego kształt i orientacja względem słońca pozwalają w pełni wykorzystywać energię słoneczną. Zastosowano pompy ciepła i wysokiej jakości termoizolację, dzięki czemu wszystkie te rozwiązania wspólnie zapewniają niskie koszty utrzymania i maksymalne korzyści wynikające z pasywności.

Projekt został sfinansowany z wielu źródeł: Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego, Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dotacja i pożyczka), programu „Maluch+” oraz środków własnych gminy.

Budynek pasywny – co to znaczy?

Budynek pasywny to obiekt zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby maksymalnie ograniczać straty ciepła i wykorzystywać naturalne źródła energii. Dzięki temu jego zapotrzebowanie na energię jest kilkukrotnie niższe niż w tradycyjnych budynkach. Osiąga się to poprzez zastosowanie wysokiej jakości izolacji, szczelnych okien i drzwi, systemów wentylacji z odzyskiem ciepła oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł energii – takich jak pompy ciepła, panele fotowoltaiczne czy kolektory słoneczne. W efekcie budynki pasywne nie tylko obniżają koszty eksploatacyjne, ale także znacząco redukują emisję zanieczyszczeń, stając się rozwiązaniem przyjaznym dla mieszkańców i środowiska.