– To był problem, który wracał niemal po każdej większej ulewie. Mieszkańcy zgłaszali podtopienia i było oczywiste, że bez nowej infrastruktury sytuacja będzie się tylko pogarszać – podkreśla Tomasz Leyko, zastępca prezydenta Mielca.

Aby poprawić bezpieczeństwo mieszkańców podczas intensywnych opadów i usprawnić funkcjonowanie miasta, Gmina Miejska Mielec zrealizowała projekt budowy i rozbudowy układów retencji wód opadowych i roztopowych.

Dlaczego retencja jest ważna?

Retencja oznacza zdolność systemu do czasowego zatrzymywania nadmiaru deszczówki i roztopów. Dzięki temu woda nie gromadzi się na powierzchni ulic i chodników, nie zalewa piwnic ani podjazdów, lecz zostaje bezpiecznie „przetrzymana”, a następnie stopniowo odprowadzona do odbiorników.

W Mielcu gromadzenie wody służy wyłącznie do ochrony przed zalewaniem i podtopieniami. Zebrana deszczówka nie jest wykorzystywana do innych celów gospodarczych – pełni funkcję zabezpieczającą, chroni mieszkańców, infrastrukturę drogową i budynki przed skutkami gwałtownych zjawisk atmosferycznych.

Bez sprawnego systemu każda nawałnica oznaczałaby rozlewiska, niszczenie nawierzchni dróg, uszkodzenia zabudowy i uciążliwości w codziennym funkcjonowaniu miasta.

Potrzeby i diagnoza problemu

Analizy hydrodynamiczne wykazały, że obecna infrastruktura nie była w stanie sprostać intensywnym opadom.

• Na osiedlu Borek Niski zbyt małe przekroje sieci prowadziły do nadpiętrzeń i przeciążenia przewodów.
• Na osiedlu Centrum główne kolektory kanalizacyjne były przepełnione, co skutkowało podtopieniami na niżej położonych terenach.

Skala problemu wymagała zdecydowanych działań i kompleksowej modernizacji systemu.

Cele projektu

Projekt miał na celu:

• usprawnienie pracy całego układu retencyjnego
• przejmowanie i przetrzymywanie nadmiaru wód do czasu ich bezpiecznego odprowadzenia
• zapewnienie równomiernego odpływu do odbiorników
• eliminację rozlewisk i uciążliwości komunikacyjnych
• dostosowanie infrastruktury miasta do wyzwań związanych ze zmianami klimatu.

Co zostało zrobione?

W ramach przedsięwzięcia rozbudowano i zmodernizowano kluczowe elementy kanalizacji deszczowej. Na osiedlu Borek Niski zwiększono średnice przewodów, aby mogły przejąć większe ilości wód opadowych. W rejonie Centrum, gdzie możliwości rozbudowy kanałów były ograniczone, powstał podziemny zbiornik retencyjny, który gromadzi wodę i stopniowo przekazuje ją do systemu.

Zbiorniki retencyjne zastosowane w Mielcu są ukryte pod powierzchnią ziemi – pod parkingami i terenami zielonymi. Dzięki temu nie ingerują w przestrzeń miejską ani nie zaburzają jej estetyki. Co więcej, po zakończeniu inwestycji tereny objęte pracami zostały starannie zagospodarowane, tak aby mieszkańcy mogli korzystać z nich bez poczucia, że pod ziemią znajduje się rozbudowana infrastruktura techniczna.

Na co dzień prawidłowe funkcjonowanie systemu zapewnia Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej (MPGK sp. z o.o.), które odpowiada za obsługę kanalizacji deszczowej, konserwację urządzeń i utrzymanie w gotowości układu retencyjnego.

Realizacja inwestycji przyniosła szereg korzyści:

• Zmniejszyła negatywny wpływ opadów na środowisko – szczelny system zapobiega przedostawaniu się zanieczyszczeń do wód podziemnych i powierzchniowych
• Zwiększyła bezpieczeństwo mieszkańców osiedli najbardziej narażonych na zalewanie
• Poprawiła komfort życia i bezpieczeństwo komunikacyjne
• Ograniczyła ryzyko niszczenia infrastruktury drogowej i budynków.

Dzięki nowemu układowi retencji woda opadowa nie spływa już swobodnie po ulicach, ale trafia bezpośrednio do kanalizacji i jest pod kontrolą odprowadzana do rzeki.

– Dzięki Funduszom Europejskim zrealizowano inwestycję, która rozwiązuje realne problemy mieszkańców i daje nam spokój w obliczu coraz częstszych zjawisk ekstremalnych. Dzięki niej Mielec jest lepiej przygotowany na przyszłość – zaznacza Tomasz Leyko.

Wizytówka nowoczesnego miasta

Budowa układów retencji wód opadowych i roztopowych w Mielcu to przykład, że inwestycje w infrastrukturę wodną są kluczowe nie tylko dla codziennego funkcjonowania miasta, ale też dla jego odporności na zmiany klimatu.

Projekt, który zrealizowano jeszcze w poprzedniej kadencji samorządu, łączy bezpieczeństwo mieszkańców z troską o środowisko. Mielec zyskał nowoczesne rozwiązania chroniące przed skutkami intensywnych opadów, a jednocześnie przygotował się na wyzwania przyszłości.

W ramach inwestycji:

• Powstało 200 metrów nowej kanalizacji deszczowej
• Przebudowano 320 metrów istniejącej sieci
• Zamontowano 5 nowoczesnych urządzeń wspomagających gospodarowanie wodami opadowymi
• Cały system obejmuje dziś obszar o powierzchni 1,39 km²
• Z jego działania korzysta bezpośrednio około 4 tysiące mieszkańców.

Według planu

Mielec, podobnie jak inne miasta w Polsce, musi mierzyć się z coraz częstszymi ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – gwałtownymi ulewami, falami upałów czy silnymi wiatrami. Odpowiedzią na te wyzwania jest Plan adaptacji do zmian klimatu dla miasta Mielca, przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w maju 2019 r. Zakłada on m.in.:
• ochronę przed podtopieniami i powodziami miejskimi
• przygotowanie miasta na okresy bezopadowe i fale upałów
• ograniczanie skutków nawalnych deszczy i burz
• podniesienie bezpieczeństwa mieszkańców wobec silnych wiatrów i nagłych zjawisk atmosferycznych.

Obecnie trwają działania nad odświeżeniem i aktualizacją planu – tym razem do roku 2032. Ogłoszono konsultacje społeczne, aby mieszkańcy mogli zgłaszać swoje sugestie i potrzeby. Mielec staje więc przed szansą opracowania nowoczesnego i efektywnego dokumentu, tworzonego wspólnie z mieszkańcami, który pomoże w walce z wyzwaniami związanymi z globalnym ociepleniem.

Coraz więcej ekstremów pogodowych

Zmiany klimatu sprawiają, że także w Polsce coraz częściej doświadczamy gwałtownych i niebezpiecznych zjawisk pogodowych.

Ulewy i powodzie miejskie
Według analiz IMGW liczba dni z intensywnymi opadami rośnie. Każda dekada oznacza wzrost maksymalnych dobowych sum opadów nawet o 4%. To właśnie  „deszcze nawalne” najczęściej paraliżują miasta, powodując podtopienia i zakłócenia w codziennym funkcjonowaniu.

Silne wiatry i burze
Ekstremalne wichury, często połączone z ulewnym deszczem, stają się coraz częstsze. Niosą ryzyko przerw w dostawie prądu, zniszczeń infrastruktury i zagrożeń dla bezpieczeństwa mieszkańców.

Prognozy
Naukowcy przewidują, że w Polsce w kolejnych dekadach wzrośnie liczba:

• Dni z ekstremalnymi temperaturami
• Krótkotrwałych, bardzo intensywnych opadów
• Okresów długiej suszy.

Dlatego inwestycje w systemy retencji czy zielono-niebieską infrastrukturę nie są luksusem – to konieczność, aby chronić miasta i zapewnić mieszkańcom bezpieczeństwo.