Śródmieście to część przedwojennego miasta, zaprojektowana w duchu modernizmu. Układ urbanistyczny łączył nowoczesne budynki publiczne i osiedla z pasami drzew, krzewami i skwerami, które sprzyjały odpoczynkowi i integracji. Zieleń była integralną częścią dzielnicy, zapewniając cień, świeże powietrze i estetykę otoczenia.

Z czasem jednak centrum zaczęło tracić ten wyjątkowy charakter. Kluczowy dla Śródmieścia Park Miejski ulegał degradacji, a przestrzenie międzyblokowe stawały się coraz mniej funkcjonalne. Rewitalizacja zatrzymała ten proces– pozwoliła tej części miasta nie tylko odzyskać dawny charakter, a przestrzeniom publicznym nadała nowy wymiar.

– Chcieliśmy przywrócić tym miejscom dawny blask, a jednocześnie stworzyć zupełnie nową jakość – zielone, otwarte przestrzenie, w których każdy mieszkaniec znajdzie coś dla siebie. Rewitalizacja nie była tylko remontem, ale sposobem na przywrócenie energii centrum miasta – podkreśla Jolanta Kowalewska, naczelnik Wydziału Rozwoju i Funduszy Zewnętrznych Urzędu Miasta w Stalowej Woli.

Drugi z obszarów – Rynek w Rozwadowie, objęty projektem „Rewitalizacja przestrzenna MOF Stalowej Woli” – przed rozpoczęciem inwestycji był miejscem zaniedbanym, z zdegradowaną infrastrukturą i mało atrakcyjnym dla mieszkańców i turystów. Modernizacja stała się odpowiedzią na wieloletnią degradację oraz  utratę  funkcji społecznych, gospodarczych oraz rekreacyjnych.

Miasto, które zaczęło tracić blask

Diagnoza przestrzenna i konsultacje z mieszkańcami wykazały, że zarówno Śródmieście, jak i Rozwadów wymagają gruntownej odnowy. Wskazano na zły stan Parku Miejskiego i utratę jego roli integracyjnej. Zauważono również brak funkcjonalnych przestrzeni międzyblokowych oraz ograniczone możliwości spędzania wolnego czasu w centrum. Podkreślono zaniedbaną zieleń, brak estetyki, a także degradację Rynku w Rozwadowie, który przestał być sercem dzielnicy. Potrzebne było także zwiększenie bezpieczeństwa i wprowadzenie udogodnień dla rodzin i seniorów.

Jakie priorytety wyznaczono przed rozpoczęciem zmian

Miasto chciało, aby rewitalizacja pomogła:

• Wzmocnić życie społeczne, kulturalne i turystyczne miasta
• Przywrócić atrakcyjność centrum i rynku w Rozwadowie
• Odświeżyć zieleń i uporządkować wspólne przestrzenie
• Stworzyć bezpieczne i nowoczesne miejsca spotkań i odpoczynku
• Podkreślić tożsamość historyczną i modernistyczne dziedzictwo
• Zwiększyć ilość zieleni i poprawić jakość środowiska.

Nowe życie centrum miasta

Tak duże zmiany wymagały gruntownych inwestycji. Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich Stalowa Wola mogła kompleksowo odmienić swoje centralne przestrzenie.

W latach 2010-2013 przeprowadzono modernizację Śródmieścia. Odnowiono przestrzenie międzyblokowe i utworzono park edukacyjny, a szczególną uwagę poświęcono Parkowi Miejskiemu im. kapitana Kazimierza Pilata. Powstały nowe alejki spacerowe, odnowiono zieleń, zbudowano place zabaw, sztuczny potok z mostkami i fontanną. Dodano ławki, oświetlenie, elementy małej architektury oraz system monitoringu zwiększający bezpieczeństwo. Park wzbogaciły rzeźby autorstwa prof. Stanisława Magdziaka, nadając mu także wymiar artystyczny.

Rynek w Rozwadowie zmodernizowano w latach 2019-2022. Oprócz uporządkowania nawierzchni i wprowadzenia energooszczędnego oświetlenia, wkomponowano w przestrzeń zieleń i odtworzono historyczne elementy – pompę i altanę koncertową. Rewitalizacji poddano również budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, który stał się miejscem działań edukacyjnych, rekreacyjnych i społecznych. Dzięki temu Rynek odzyskał rangę centrum dzielnicy, a jednocześnie stał się przestrzenią wydarzeń kulturalnych – od jarmarków po festiwale.

Efekty widać gołym okiem

Rewitalizacja objęła ponad 10 ha przestrzeni publicznych. Powstały nowe miejsca integracji – park edukacyjny, place zabaw, boiska, siłownie plenerowe i fontanna posadzkowa. W mieście przybyło zieleni, wzrosło poczucie bezpieczeństwa, a Stalowa Wola stała się atrakcyjniejsza pod względem turystycznym i inwestycyjnym. Najważniejsze jednak jest to, że przestrzenie publiczne znów pełnią funkcję społeczną – są miejscem spotkań, wydarzeń i budowania lokalnej tożsamości.

–  Park odzyskaliśmy dla ludzi – dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów. Dzięki inwestycjom stał się miejscem, które tętni życiem. Każdy znajdzie tu coś dla siebie. Mieszkańcy bardzo szybko go zaakceptowali i dziś traktują jako swoje wspólne dobro – zaznacza Dorota Szymańska, zastępca naczelnika Wydziału.

Inspiracja dla innych

Stalowa Wola pokazała, że rewitalizacja może łączyć historię z nowoczesnością, a ekologię ze sztuką i technologią. Energooszczędne rozwiązania, monitoring poprawiający bezpieczeństwo, odtworzone detale historyczne i nowoczesne strefy relaksu tworzą spójną całość.

W kolejnych latach rozwój parku był kontynuowany w innych projektach – dodano m.in. wodny plac zabaw, park linowy oraz kawiarenkę. Te inwestycje zwiększyły atrakcyjność miejsca i jego rolę integracyjną.

– Rozwój parku nie ogranicza się wyłącznie do jego centralnej części. Wszystkie te działania wpisują się w szerszą strategię rozwoju Stalowej Woli, która konsekwentnie łączy modernistyczne dziedzictwo urbanistyczne z nowoczesnym podejściem do miejsc publicznych – podkreśla Dorota Szymańska.

Jedne zmiany napędzają kolejne

Rewitalizacja Śródmieścia była przedsięwzięciem pionierskim – pierwszym tak kompleksowym w Stalowej Woli. Pokazała, jak ogromny potencjał tkwi w zielonych strefach miasta i zainicjowała proces kolejnych przemian. Dzięki niej mieszkańcy odzyskali park w samym sercu Śródmieścia, a w następnych latach sukcesywnie przywracano im także inne obszary rekreacyjne, w tym tereny nad Sanem.

Modernizm w Stalowej Woli

Modernizm to kierunek w architekturze XX w., który odrzucał nadmiar dekoracji dawnych stylów, stawiając na prostotę, funkcjonalność i przemyślany układ przestrzenny. W Stalowej Woli jego założenia najlepiej widać w Śródmieściu. Nowoczesne budynki publiczne i mieszkalne tworzono tu w harmonii z zielenią, która była integralnym elementem urbanistyki. Pasy drzew, krzewy i skwery nie tylko zdobiły przestrzeń, ale też sprzyjały odpoczynkowi i integracji mieszkańców, czyniąc dzielnicę nowoczesną i przyjazną do życia.

Park Miejski im. kapitana Kazimierza Pilata „Zaremby”

Historia parku sięga 1947 r., kiedy Zakłady Południowe przekazały teren porośnięty sosnami na potrzeby miasta. Od początku był miejscem spacerów, rekreacji i łącznikiem między różnymi częściami Stalowej Woli. Pierwotnie park był oświetlony i przecinany asfaltowymi alejkami pełniąc ważną funkcję w życiu mieszkańców. Z biegiem lat zaczął jednak ulegać degradacji tracąc swoją dawną rolę.

Rynek w Rozwadowie

Jest to plac miejski o regularnym kształcie z uporządkowaną zielenią, położony bezpośrednio przy śródmiejskich ciągach handlowych ulicy Rynek. Historyczny układ urbanistyczny Rynku jest objęty ochroną konserwatorską w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla Rozwadów założonego w 1690 r. przez Gabriela Rozwadowskiego. Obecna murowana zabudowa pochodzi z roku 1904, kiedy to po ostatnim pożarze wzniesiono większość budynków. Rozwadów niegdyś słynął jako miasteczko targowe i handlowe, a także był największym miejscem handlu na obszarze całej Puszczy Sandomierskiej. Od roku 1973 jest dzielnicą Stalowej Woli.