Wśród zwycięzców znalazły się miasta, wspólnoty i młodzi twórcy, którzy udowadniają, że zrównoważony rozwój to nie tylko technologia, lecz przede wszystkim sposób myślenia o wspólnym dobru. – Nowy Europejski Bauhaus to przestrzeń, w której łączymy naukę i sztukę, technologię i kulturę, by tworzyć miejsca, gdzie chce się żyć. Co roku widzimy coraz więcej projektów pokazujących, że piękno może być przystępne, a zrównoważony rozwój – codzienny. Europa potrzebuje takiego optymizmu – praktycznego, wspólnotowego i twórczego – powiedziała podczas uroczystości przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

Po czterech edycjach konkurs stał się czymś więcej niż nagrodą. To ruch społeczny, który inspiruje do myślenia o przestrzeni jako o miejscu współpracy, wspólnoty i troski o planetę.

Jak działa konkurs?

• Organizator: Komisja Europejska
• Obszar: państwa Unii Europejskiej, Ukraina i Bałkany Zachodnie
• Kategorie:
  1. Odnawianie więzi z naturą
  2. Odzyskiwanie poczucia przynależności
  3. Wsparcie miejsc i ludzi, którzy tego najbardziej potrzebują
  4. Gospodarka o obiegu zamkniętym
• Nagrody: od 10 000 do 30 000 euro oraz pakiet wsparcia promocyjnego Komisji Europejskiej
• W 2025 r. przyznano 22 nagrody, a zgłoszeń napłynęło ponad 1000.

W tym roku jury stanęło przed wyjątkowo trudnym zadaniem. Z ponad tysiąca zgłoszeń nadesłanych z całej Europy – od miast po górskie wsie, od młodych start-upów po samorządy – trzeba było wyłonić tych, którzy najlepiej oddają ducha Nowego Europejskiego Bauhausu.

Nagrody przyznano w dwóch ścieżkach konkursowych. Liderzy Nowego Europejskiego Bauhausu to projekty już zrealizowane, które udowodniły swoją skuteczność i wpływ społeczny. Wschodzące Gwiazdy Nowego Europejskiego Bauhausu to z kolei pomysły młodych twórców poniżej 30. roku życia – wizje przyszłości, które inspirują i wyznaczają nowe kierunki myślenia o przestrzeni.

Odnawianie więzi z naturą

Zwycięzca: Superilla Barcelona – Zielone osie i place dzielnicy Eixample (Hiszpania)

Barcelona po raz kolejny udowadnia, że jest pionierem miejskiej rewolucji. Projekt Superilla Barcelona przekształca zdominowane przez samochody ulice w zielone osie i place tętniące życiem. Cztery z nich – Consell de Cent, Rocafort, Borrell i Girona – stały się modelowymi przykładami zrównoważonego planowania.

– Ulica staje się ogrodem, a przestrzeń wspólna – oddechem miasta – podkreślają autorzy projektu, dla których kluczowe było odzyskanie przestrzeni dla ludzi.

To nie tylko architektura – to nowa filozofia miasta: mniej hałasu, mniej spalin, więcej cienia, zieleni i wspólnoty. Inspiracja dla innych? Oczywiście. Bo każdy samorząd może zacząć od pytania: ile naprawdę miejsca potrzebujemy dla samochodów, a ile dla ludzi?

Wschodząca Gwiazda: Pollino (Węgry)

Ten projekt pokazuje, że innowacja nie zawsze wymaga wielkich budżetów. Pollino zamienia miejskie tablice i szyldy w… hotele dla dzikich zapylaczy! Modułowe konstrukcje dla pszczół samotnic nie tylko wspierają bioróżnorodność, ale też uczą mieszkańców, jak ważna jest natura w mieście.

– Chcieliśmy, żeby ludzie mogli zobaczyć życie natury na wyciągnięcie ręki, w samym centrum miasta – mówią młodzi projektanci, dla których Pollino stało się symbolem współistnienia ludzi i przyrody.

Odzyskiwanie poczucia przynależności

Zwycięzca: die HausWirtschaft (Austria)

Wiedeń od dawna słynie z innowacyjnych rozwiązań mieszkaniowych. Projekt die HausWirtschaft idzie jednak krok dalej – łączy życie, pracę i wspólnotę w jednym miejscu. 48 mieszkań, przestrzenie coworkingowe, przedszkole, sale spotkań i terapeutyczne – wszystko stworzone przez samych mieszkańców w formule spółdzielni.

– To nasz wspólny dom i wspólna odpowiedzialność – podkreślają członkowie spółdzielni.

To nie tylko architektura, ale społeczna umowa na nowe czasy: mniej rywalizacji, więcej współpracy. Każdy metr kwadratowy jest tu efektem dialogu i wspólnej pracy.

Wschodząca Gwiazda: Kopli Community Courtyard (Estonia)

W dzielnicy Kopli w Tallinnie powstało coś niezwykłego – przestrzeń zbudowana z recyklingu, zaprojektowana przez mieszkańców. Dawne podwórko z ruin zamieniło się w miejsce warsztatów, spektakli i spotkań. Wszystko z materiałów odzyskanych z rozbiórek.

– Chodziło o to, by odzyskać nie tylko przestrzeń, ale też relacje między ludźmi – tłumaczą organizatorzy projektu.

To przykład, jak naprawa może być aktem tworzenia i jak społeczność potrafi wziąć sprawy w swoje ręce.

Wsparcie miejsc i ludzi, którzy tego najbardziej potrzebują

Zwycięzca: Promprylad (Ukraina)

Na terenie dawnej fabryki w Iwano-Frankiwsku powstało centrum innowacji społecznych i kulturalnych. Promprylad łączy nową gospodarkę, edukację, sztukę i urbanistykę w jedno tętniące życiem miejsce.

– Chcieliśmy, by dawna przestrzeń przemysłowa stała się symbolem odrodzenia i nadziei – mówią twórcy projektu.

To przykład, jak odbudowa może stać się katalizatorem rozwoju i solidarności. Projekt pokazuje, że zrównoważenie nie kończy się na energii czy architekturze – to również odwaga, by w trudnych warunkach tworzyć przyszłość z nadzieją.

Wschodząca Gwiazda: The Tavros Project (Grecja)

Młodzi inżynierowie z Aten postanowili zmienić stary budynek komunalny w energooszczędny dom przyszłości. Dzięki standardowi budownictwa pasywnego zredukowali zapotrzebowanie na energię o 90%.

– Chcemy pokazać, że zielone budownictwo może być dostępne dla każdego, a nie tylko dla nielicznych – podkreślają autorzy projektu.

Ich praca uczy, że zrównoważone budownictwo to nie luksus, ale sposób na walkę z ubóstwem energetycznym.

Gospodarka o obiegu zamkniętym

Zwycięzca: HempForma (Litwa)

Litewski projekt HempForma pokazuje, że odpowiedzią na kryzys klimatyczny mogą być… konopie. Z lokalnie uprawianych roślin powstają panele akustyczne, które zastępują produkty z drewna i plastiku. Są biodegradowalne, piękne i wspierają lokalnych rolników, także z Ukrainy.

– Chcemy, by zrównoważony design nie był kompromisem między funkcją a estetyką, ale naturalnym wyborem – mówią jego twórcy.

To kwintesencja projektowania o obiegu zamkniętym – zero odpadów, lokalne surowce i piękny efekt końcowy.

Wschodząca Gwiazda: UN_SKIN (Włochy)

Nowy materiał z połączenia grzybni i celulozy bakteryjnej, który może zastąpić skórę – brzmi jak science fiction, ale to rzeczywistość. UN_SKIN to biofabrykowany materiał o wyjątkowej strukturze, w pełni biodegradowalny, wykorzystywany do produkcji mebli i tkanin.

– To dowód, że przyszłość przemysłu może być zarówno odpowiedzialna, jak i piękna – podkreślają młodzi twórcy z Włoch.

Przed nami era produkcji, w której technologia czerpie inspirację z natury – a nie odwrotnie.

Nowy Bauhaus – nowa Europa

Tegoroczni zwycięzcy pokazują, że piękno może być praktyczne, a innowacja – ludzka. Ich projekty inspirują miasta, społeczności i projektantów, by szukali rozwiązań, które estetykę łączą z empatią.

Nowy Europejski Bauhaus to dziś nie tylko konkurs, ale ruch, który uczy nas widzieć przyszłość w barwach nadziei. W świecie pełnym wyzwań właśnie takie historie przypominają, że Europa potrafi tworzyć – i to pięknie.

Zdjęcia pochodzą ze strony: NEB Prizes 2025 | New European Bauhaus Prizes